Mengenal Kitab Kitab Fiqih Madzhab Hanafi (5)

Mengenal Kitab Kitab Fiqih Madzhab Hanafi (5)

Mustanir.com – Bagi yang sering berinteraksi dengan fiqih perbandingan madzhab, nama kitab ini pastinya sudah tidak asing lagi. Raddu al-Muhtar ‘ala ad-Durr al-Mukhtar, sebuah kitab dalam Madzhab Hanafi yang dikarang oleh Ulama’ yang bergelar faqih wa khatimatul muhaqqiqin (pamungkasnya para pentahqiq kitab Hanafi). Kitab ini juga terkenal dengan nama Hasyiah Ibnu Abidin.

Raddu al-Muhtar ‘ala ad-Durr al-Mukhtar karya Ibnu Abidin (w. 1252 H) merupakan kitab paling masyhur pensyarah kitab ad-Durr al-Mukhtar karya a-Hashkafi (w. 1088 H). Kitab ini bisa dikatakan kitab terbaik dalam memberikan hasyiah terhadap kitab ad-Durr al-Mukhtar, karena banyak sekali kitab-kitab lain yang mensyarah kitab ad-Durr al-Mukhtar. Kitab Ibnu Abidin ini juga kitab yang cukup mewakili pendapat Madzhab Hanafi.

HASYIAH DAN SYARAH

Barangkali ada yang masih belum mengetahui perbedaan antara kitab hasyiah dan kitab syarah. Dari asal bahasanya, hasyiah bermakna pinggir. Memang dari segi tata letak kitab turats jaman dahulu, biasanya hasyiah berada di pinggir suatu kitab.Sedangkan syarah bermakna penjelasan, syarah bisa saja dibawah atau bercampur dengan kitab matan.

Pengertian yang berkembang dalam dunia kitab turats, kitab syarah adalah kitab yang menjelaskan kitab matan atau kitab nadzam. Syarah biasanya menjelaskan semua kandungan matan, kadang matan dibahas dan dijelaskan perkata, kadang perkalimat. Sedangkan hasyiah biasanya hanya menjelaskan beberapa point saja dari syarah yang dianggap perlu, Bisa dikatakan hasyiah adalah syarahnya syarah.

KEISTIMEWAAN DAN KEDUDUKAN KITAB RADD AL-MUHTAR DALAM MADZHAB HANAFI

Kitab Radd al-Muhtar adalah hasyiah dari Kitab ad-Durr al-Mukhtar karya al-Hashkafi (w. 1088 H) yang merupakan syarah dari kitab Tanwirul Abshar karya at-Tumurtasyi.

Al-Hashkafi dalam kitabnya termasuk ketat dalam memilih pendapat yang shahih dari madzhab Hanafi, serta berusaha memilih pendapat yang lebih kuat diantara pendapat-pendapat itu.

Al-Hashkafi kadang menampilkan perbedaan pendapat diantara para Ulama’ madzhab Hanafi sendiri, penulis seringnya hanya menampilkan pendapat yang kuat dalam madzhab.

Lalu Ibnu Abidin menjelaskan istilah-istilah yang dipakai oleh al-Hashkafi dalam kitabnya, serta menjelaskan beberapa masalah yang musykil. Ibnu Abidin membawakan pendapat Ulama’ Hanafiyyah terdahulu dan ringkasan Ulama’ zamannya.Selain menjelaskan kembali isi kitabnya al-Hashkafi, Ibnu Abidin juga menambahkan beberapa masalah baru yang belum dibahas oleh al-Hashkafi.

Maka kitab Ibnu Abidin ini sangat berpengaruh dalam perkembangan Madzhab Hanafi serta menjadi rujukan Madzhab Hanafi saat ini. Terutama dalam kajian perbandingan antar Madzhab.

Dalam mengarang kitab Radd al-Muhtar ini, pada mulanya Ibnu Abidin mencoret-coret kitab ad-Durr al-Mukhtar, istilahnya taswidul kitab. Lalu beliau tuliskan kembali dengan lebih rapi. Beliau tulis dari bab al-Ijarah sampai akhir kitab. Setelah itu beliau memulai kembali dari bab pertama. Tetapi ketika sampai awal bab Qadha’ pada point as-Syahadat, beliau meninggal. Akhirnya proses penulisan kembali coretan-coretan Ibnu Abidin diteruskan oleh anaknya.

KITAB TAKMILAH

Setelah Ibnu Abidin wafat, anak dari Ibnu Abidin yang bernama as-Sayyid ‘ala’u ad-Din Muhammad bin Muhammad Amin bin Umar ad-Dimasyqi (w. 1306 H) yang masyhur juga dipanggil Ibnu Abidin sebagaimana bapaknya, menuliskan kitab penyempurna dari kitab ad-Radd al-Muhtar.

Kitab itu berjudul Qurratu Uyuni al-Akhbar litakmilati Radd al-Mukhtar [Ismail Basya al-Baghdadi, Hadiyatul Arifin, 2/151]. Kitab Qurratu Uyuni al-Akhbar ini dimulai dari akhir bab al-Qadha’, mencakup bab persaksian, wakalah, ad-da’wa, Iqrar, as-Shulhu, al-Mudharabah, simpan-pinjam, hibah [Ahmad bin Muhammad Nashiruddin an-Naqib, al-madzhab al-Hanafi marahiluhu wa thabaqatuhu, 2/584].

TENTANG PENULIS

Ibnu Abidin (1748-1836 M/1189-1252 H) bergelar faqih wa khatimatul muhaqqiqin [Diringkas dari kitab Dr. Muhammad Abdullatif Farfur, Ibnu Abidin wa Atsaruhu fil Fiqhi, (Dar al-Basya’ir, 2006) dari situs http://majles.alukah.net].

Nama lengkapnya adalah Muhammad Amin bin Umar bin Abdul Aziz bin Ahmad bin Abdurrahim bin Muhammad Shalahuddin bin Najmuddin bin Muhammad Shalahuddin bin Najmuddin binKamal bin Taqiyuddin bin Mushtafa as-Syihabi bin Husain bin Rahmatullah bin Ahmad al-Fani bin Ali bin Ahmad bin Mahmud bin Ahmad bin Abdullah bin Izzuddin bin Abdullah bin Qasim bin Hasan bin Ismail bin Husain an-Natif bin Ahmad bin Ismail bin Muhammad bin Ismail al-A’raj, bin al-Imam Ja’far as-Shadiq bin Muhammad al-Baqir bin Imam Zaenal Abidin bin Husain bin Ali RadliyaAllahu anhum ajma’in.

Ibnu Abidin lahir di Damaskus tahun 1189 H. Bapaknya adalah seorang pedagang. Beliau belajar al-Qur’an beserta qira’atnya kepada Syeikh Said al-Hamawi. Beliau juga belajar kepada Syeikh Syakir al-Aqqad.

Ketika belajar kepada Syeikh Said al-Hamawi, Ibnu Abidin belajar kitab Fiqih Madzhab Syafi’i. Beliau menghafal matan az-Zubad. Tetapi ketika berguru kepada Syeikh Syakir al-Aqqad, Ibnu Abidin belajar Fiqih Madzhab Hanafi. Ibnu Abidin belajar ilmu Fara’id, hitung-menghitung, Uhsul fiqih, Hadits dan Tafsir.

Bahkan disebutkan juga Ibnu Abidin mengambil Thariqah Qadiriyyah dan tasawwuf dari Syeikh Syakir al-Aqqad. Ibnu Abidin belajar kepada beliau selama sekitar 7 tahunan. Sehingga akhirnya Syeikh Syakir al-Aqqad meninggal tahun 1222 H.

Disebutkan kenapa Ibnu Abidin menulis kitab Hasyiah, bahwa Syeikh al-Halabi membahas beberapa masalah fiqih bersama murid-muridnya. Ibnu Abidin termasuk murid yang cerdas dan mampu menjawab beberapa masalah. Masalah yang cukup sulit saat itu adalah dalam bab Istihadhah, sampai murid-murid semua pada bingung. Kata “al-Muhtar” berasal dari kata hirah yang berarti bingung.

Maka sang guru al-Halabi memerintahkan Ibnu Abidin untuk menuliskan hasyiah atas kitab ad-Durr al-Mukhtar. Sang guru tercengang atas apa yang telah ditulis Ibnu Abidin dan gembira.

Beliau meninggal tanggal 12 Rabi’u at-Tsani tahun 1252H/ 1836 M.

Selain Raddu al-Mukhtar, Ibnu Abidin juga mengarang banyak kitab yang lain, diantaranya:

العلو الظاهر في نفع النّسب الطاهر –
شرح الرسالة المسماة بعقود رسم المفتي –
الفوائد المخصصة بأحكام كي الحمصة –
منهل الواردين من بحار الفيض على ذخر المتأهلين في مسائل الحيض –
رفع التردد في عقد الأصابع عند التشهد مع ذيلها –
تنبيه ذوي الأفهام على أحكام التبليغ خلف الإمام –
شفاء العليل وبل الغليل في حكم الوصية بالختمات والتهاليل –
تنبيه الغافل والوسنان على أحكام هلال رمضان –
اتحاف الذكي النبيه بجواب ما يقول الفقيه –
الإبانة عن أخذ الأجرة على الحضانة –
تحرير النقول في النفقة على الفروع والأصول –
رفع الانتفاض ودفع الاعتراض على قولهم: الأيمان مبنية على الألفاظلا على الأغراض –
رفع الاشتباه عن عبارة الأشباه –
تنبيه الولاة على أحكام شاتم خير الأنام أو أحد أصحابه الكرام عليه وعليهم الصلاة والسلام –
الأقوال الواضحة الجلية في تحرير مسألة نقض القسمة ومسألة الدرجة الجعلية –
العقود الدرية في قولهم على الفريضة الشرعية –
غاية المطلب في اشتراط الواقف عود النصيب إلى أهل الدرجة الأقرب فالأقرب –
غاية البيان في أن وقف الاثنين على نفسهما وقف لا وقفان –
تنبيه الرقودعلى على مسائل النقود من رخص وغلاء وكساد وانقطاع –
تحبير التحرير في ابطال القضاء بالفسخ بالغبن الفاحش بلا تعزير –
تنبيه ذوي الأفهام على بطلان الحكم بنقض الدعوى بعد الابراء العام –
إعلام الأعلام بأحكام الإقرار العام –
نشر العرف في بناء بعض الأحكام على العرف –
تحرير العبارة فيمن هو أولى بالإجارة –
أجوبة محققة على أسئلة متفرقة –
مناهل السرور لمبتغي الحساب بالكسور –
الرحيق المختوم شرح قلائد المنظوم –
إجابة الغوث ببيان حال النقباء والنجباء والأبدال والأوتاد والغوث. –
سل الحسام الهندي لنصرة مولانا خالد النقشبندي  –
الفائد العجيبة في إعراب الكلمات الغريبة.قلت:وهي حول اعراب (كائنا ما كان ) بغية الناسك في أدعية المناسك –

Itulah sekilas tentang Kitab Radd al-Muhtar ala ad-Durr al-Mukhtar. Konsekwensi dari mencintai Allah adalah mencintai para kekasihNya. Mencintai kekasih Allah diantaranya dengan mencintai karya-karyanya. Tentu mencintai karya Ulama’ itu dengan meneruskan perjuangan mereka, memperlajari serta mengamalkan serta menyebarkan ilmunya.

Wallahu a’lamu bisshawab.

About Author

67 thoughts on “Mengenal Kitab Kitab Fiqih Madzhab Hanafi (5)

  1. ?Levantemos nuestros brindis por cada ganador del gran premio !
    La experiencia de usuario en casinos-sin-licencia-en-espana puede variar enormemente. Algunos sitios ofrecen plataformas amigables y de fГЎcil navegaciГіn, mientras que otros pueden ser confusos. . Elegir una interfaz clara puede mejorar significativamente la experiencia de juego.
    Para aquellos que buscan grandes premios, los mejores casinos sin licencia en EspaГ±a suelen tener jackpots impresionantes. Estos premios pueden cambiar la vida de los jugadores afortunados. Por ello, muchos jugadores buscan estos sitios para probar su suerte.
    Consejos de seguridad para jugar en casinos en lГ­nea sin licencia – п»їhttps://puertadetoledo.es/casinos-sin-licencia-en-espana/
    ?Que la fortuna avance contigo con hazanas inolvidables triunfos memorables !

  2. Я нахожусь в поиске корпоративных подарков и испытываю трудности с выбором. Многие варианты либо выглядят слишком формально, либо не соответствуют качеству, которое хочется показать сотрудникам и партнёрам. Мне важно найти подарки, которые будут полезными, аккуратно оформленными и при этом доступными по цене, но сделать это оказывается не так просто. Помогите выбрать корпоративные подарки оптом

  3. Купить шины оптом для грузовых автомобилей, полуприцепов, самосвалов и автобусов с НДС.
    Шины на руль грузовые – ASIANCATALOG
    Рассрочка платежа, НДС, Маркировка шин “ЧЗ”, Сертификаты ЕАС
    Мы заинтересованы в сотрудничестве!

  4. You’re so awesome! I don’t believe I have read a single thing like that before. So great to find someone with some original thoughts on this topic. Really.. thank you for starting this up. This website is something that is needed on the internet, someone with a little originality!

  5. naturally like your web site however you need to take a look at the spelling on several of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I find it very bothersome to tell the truth on the other hand I will surely come again again.

  6. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d definitely donate to this excellent
    blog! I guess for now i’ll settle for bookmarking and adding your RSS feed to my
    Google account. I look forward to fresh updates and will talk about this site with my Facebook group.
    Talk soon!

  7. Thanks for your personal marvelous posting! I certainly enjoyed reading it, you’re a great author.I will make certain to bookmark your blog and will eventually come back later in life.
    I want to encourage you to ultimately continue your great posts, have a nice holiday weekend!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Categories